3. Migratie: integratie en Europese identiteit
De opvang van migranten en hun integratie in de samenleving moeten in het teken staan van waarden als solidariteit, gelijkheid en rechtvaardigheid. Dit is het doel van het actieplan 2021-2027 van de Commissie inzake integratie en inclusie dat in november 2020 werd gepubliceerd.
Het actieplan heeft tot doel inclusie voor iedereen te bevorderen, de belangrijke bijdrage van migranten aan de EU te erkennen en de obstakels weg te nemen die de participatie en inclusie van mensen met een migratieachtergrond, van nieuwkomers tot burgers, in de Europese samenleving kunnen belemmeren[i].
Bovendien wordt in de resolutie van het Parlement van 20 mei 2021 over nieuwe wegen voor legale arbeidsmigratie gesteld dat “de bestaande richtlijnen slechts een beperkt effect hebben gehad op het voorkomen van arbeidsuitbuiting en dat migrerende werknemers nog steeds te maken hebben met ongelijke behandeling en arbeidsuitbuiting” en wordt de Unie ertoe opgeroepen om “gezamenlijk actie te ondernemen om deze ongelijke behandeling en uitbuiting aan te pakken”[ii].
Variations on E.U. flag n°1-4
Variations on E.U. flag n°1-4
Posse Studio
Posse Studio
Mani(nuestro) Our Common Manifesto
Mani(nuestro) Our Common Manifesto
Paolo della BELLA – Europa
Screenshot
Crossing Bodies, Crossing Boundaries
Crossing Bodies, Crossing Boundaries
Mobiliteit en integratie zijn thema’s die centraal staan in de foto- en videoproductie van de Bulgaarse kunstenares en filmmaakster Borjana Ventzislavova. Ventzislavova, die afwisselend in Wenen en Sofia woont, werkt interdisciplinair met film en video, installaties, fotografie, performatieve en mediakunst. Migration Standards (2011) gaat over de veranderingen die migranten graag zouden zien in het Europese migratiebeleid. De hoofdpersonages staan tegen de achtergrond van de belangrijkste bezienswaardigheden van Wenen, waaronder het stadhuis, de Hofburg, de Belvedere en paleis Schönbrunn[iii].
De kunstenares benadrukt:
Straatfotografie of puur documentaire fotografie is iets wat ik altijd heb willen vermijden. Voor mij gaat het om de verhalen die met deze mensen verbonden zijn en ook om de structurele voorwaarden en conventies van onze maatschappij. In die zin volgen mijn werken een documentaire aanpak, maar tegelijkertijd zijn ze altijd in scène gezet en in een bepaalde context geplaatst[iv].
In het kader van Crossing Bodies, Crossing Boundaries (Lichamen voorbij, grenzen voorbij) (2024) waarbij een groep mensen deelneemt aan een workshop tekenen, heeft Bruno de Almeida aandacht besteed aan de problemen en kansen die ontstaan bij het oversteken van grenzen. Naar aanleiding van dit project merkte Almeida het volgende op:
Deelnemers uit verschillende culturen en landen die in de stad Porto verbleven, maakten gebruik van papier om met elkaar betrekkingen tot stand te brengen en in dialoog te treden. De grenzen tussen het individu en het collectief werden hierdoor zichtbaar om daarna opnieuw te vervagen. Dit creatieve proces zette de deelnemers ertoe aan om kritisch na te denken over hoe met kunst een bijdrage kan worden geleverd aan de democratie door licht te werpen op het samenleven in een pluriforme omgeving.
Een ander collectief project onder leiding van Rachel Rouzaud, dat in soortgelijke omstandigheden werd gecreëerd als dat van Almeida, leidde met Variations on E.U. flag n°1-4 (Variaties op EU-vlag 1-4) (2024) tot vier verschillende herinterpretaties van de vlag van de Europese Unie. In een vergelijkbaar register vinden we ook in Europa(1998) van Paolo della Bella het spel terug waarbij symbolen en kleuren worden geassocieerd met het concept van de Europese identiteit.Paolo della Bella’s kunst wordt gekenmerkt door een overweldigende lichtheid en openhartigheid. Zijn werk is geworteld in de traditie van de striptekening, een domein waarin hij aanvankelijk naam had gemaakt. Deze liefde voor illustratie en humor is ook te zien in zijn meer artistieke werk zoals “Europa”. Het grote, horizontale werk is een aaneenschakeling van 39 handgetekende, lineaire illustraties en twaalf gekleurde sterren. Het leuke eraan is te proberen de culturele symboliek van elke tekening te ontcijferen, en deze te koppelen aan een van de landen van de EU.
Mani(nuestro), Our Common Manifesto (Mani(nuestro), ons gemeenschappelijk manifest) (2024) van Sofía Moreno past in een lange traditie van manifesten, schriftelijke en openbare verklaringen van doctrines, programma’s of doelstellingen, die vaak zowel in de politiek als bij de hedendaagse artistieke avant-garde gebruikelijk zijn. Met zijn talrijke getuigenissen van mensen uit de Spaanse regio La Rioja krijgt het manifest van Moreno een echt collectief karakter. Er worden korte indrukken en spontane gedachten geschetst over het gevoel om zowel op lokaal als op Europees niveau deel uit te maken van een democratische samenleving en regio.
Het liaisonbureau van het Europees Parlement in Wenen heeft in samenwerking met plaatselijke kunstenaars en de stad een spraakmakend initiatief gelanceerd om te laten zien dat de verdediging van de democratie in Europa een collectieve verantwoordelijkheid is. Op een muur werd in grote letters “Samen voor Democratie” geschilderd, een verkiezingsslogan waaraan voorbijgangers nog een aantal jaar zullen worden herinnerd.
[i] Europees Parlement, “Legislative Train 06.2024, 5: Promoting Our European Way Of Life – Action Plan On Integration And Inclusion”, beschikbaar op: https://www.europarl.europa.eu/legislative-train/carriage/action-plan-on-integration-and-inclusion/report?sid=8201.
[ii] Resolutie van het Europees Parlement van 20 mei 2021 over nieuwe wegen voor legale arbeidsmigratie, PB C 15 van 12.1.2022, blz. 196, beschikbaar op: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/ALL/?uri=CELEX:52021IP0260.
[iii] Steffen Siegel, “Gegenbilder. Counter-Images”, 5X5 PHOTO TRACKS, speciale uitgave naar aanleiding van 25 jaar EIKON.
[iv] Aigner, S., “Borjana Ventzislavova”, EIKON International Magazine for Photography and Media Art, nr. 80, 2012, blz. 24-29.